Kho vật tư của ngành cấp điện và viễn thông là một trong những dạng kho khó quy hoạch nhất. Trong cùng một mặt bằng, doanh nghiệp phải cùng lúc chứa cuộn cáp ngầm nặng hàng tấn, sứ cách điện dễ vỡ, thiết bị trạm biến áp cồng kềnh, xà đỡ và thanh cái dài vài mét, cùng hàng nghìn mã phụ kiện nhỏ như kẹp cáp, ốc siết, đầu cos, măng sông quang. Mỗi nhóm vật tư có hình dạng, trọng lượng, độ nhạy với môi trường và tần suất xuất nhập hoàn toàn khác nhau. Nếu chỉ dùng một loại kệ duy nhất cho tất cả, kho sẽ luôn ở trạng thái vừa chật vừa trống: chật vì hàng cồng kềnh chiếm sàn, trống vì phần không gian trên cao không được khai thác.
Bài viết này phân tích cách thiết kế hệ thống lưu trữ cho kho vật tư điện lực và viễn thông, lấy kệ chứa pallet làm xương sống và kết hợp thêm các hệ kệ chuyên dụng. Các thông số nêu ra là dải tham khảo phổ biến, giá trị cuối cùng luôn tùy thiết kế theo mặt bằng, thiết bị nâng hạ và đặc điểm hàng hóa thực tế của từng đơn vị.
Trước khi bàn tới loại kệ, cần hiểu rõ bản chất của hàng hóa. Có thể chia vật tư ngành này thành sáu nhóm đặc trưng.
Cáp ngầm trung thế, cáp vặn xoắn hạ thế, cáp quang, cáp đồng viễn thông thường được quấn trên rulo gỗ hoặc rulo sắt. Đặc điểm nổi bật là trọng lượng tập trung, tâm cao và hình trụ tròn nên không tự đứng vững. Một rulo cáp ngầm cỡ lớn có thể nặng từ vài trăm ki-lô-gam tới trên một tấn. Đặt trực tiếp xuống sàn khiến rulo dễ lăn, chiếm diện tích lớn và rất khó rút cáp theo mét.
Sứ đứng, sứ treo, chuỗi cách điện composite, ống nhựa luồn cáp là nhóm nhạy với va đập. Chỉ một cú va nhẹ khi nâng hạ cũng có thể tạo vết nứt tóc không nhìn thấy bằng mắt thường nhưng gây phóng điện khi vận hành. Nhóm này cần mặt sàn kệ phẳng, không rung lắc, có thành chắn và tuyệt đối tránh xếp chồng tùy tiện.
Card thiết bị truyền dẫn, module quang, bo mạch điều khiển, rơ le bảo vệ, đồng hồ đo đếm điện tử, thiết bị đầu cuối là nhóm nhạy cảm với độ ẩm, bụi và phóng tĩnh điện. Hư hỏng ở nhóm này thường âm thầm: thiết bị vẫn chạy khi kiểm tra nhưng lỗi sớm sau khi lắp đặt, gây chi phí khắc phục lớn hơn nhiều giá trị bản thân thiết bị.
Xà đỡ, thanh cái đồng, thanh nhôm, ống thép mạ, cột thép hình, máng cáp, ống luồn cáp có chiều dài phổ biến từ 2 m tới 6 m, cá biệt dài hơn. Nhóm này không phù hợp với pallet tiêu chuẩn vì phần thừa ra ngoài gây mất cân bằng và nguy hiểm khi nâng hạ.
Máy biến áp phân phối, tủ RMU, tủ điện hạ thế, tủ viễn thông ngoài trời, ắc quy trạm là nhóm nặng, kích thước lớn, thường không xếp chồng được. Nhóm này cần vị trí sàn hoặc tầng kệ đáy có tải trọng lớn và lối tiếp cận rộng cho xe nâng.
Kẹp cáp, đầu cos, bulong mạ kẽm nhúng nóng, ghíp nối, măng sông, dây thít, adapter quang, dây nhảy quang. Nhóm này chiếm rất ít thể tích nhưng chiếm phần lớn số mã hàng và phần lớn thời gian tìm kiếm nếu không được mã hóa vị trí.
Từ đặc thù trên, một hệ kho vật tư điện lực và viễn thông đạt yêu cầu cần thỏa mãn đồng thời các điều kiện sau.
Kệ chứa pallet (pallet rack) là hệ nền tảng cho kho vật tư điện lực. Cấu tạo gồm khung đứng ghép từ thép định hình đục lỗ và thanh beam ngang khóa vào khung bằng chốt an toàn. Ưu điểm lớn nhất là truy xuất trực tiếp một trăm phần trăm: mọi pallet đều tiếp cận được ngay mà không cần di chuyển pallet khác, điều kiện bắt buộc với kho ứng cứu sự cố.
Dải thông số tham khảo: tải trọng mỗi tầng khoảng 800 kg tới 3.000 kg, chiều cao khung từ 3 m tới 12 m, chiều dài beam phổ biến 1.800 mm tới 2.700 mm, chiều sâu khung 800 mm tới 1.200 mm. Số tầng và bước tầng tùy thiết kế theo chiều cao pallet và tầm nâng của xe nâng.
Với kho vật tư điện lực, kinh nghiệm triển khai của Long Quyền là bố trí tầng đáy cho thiết bị siêu nặng và hàng luân chuyển nhanh, các tầng giữa cho pallet vật tư thông dụng, tầng trên cùng cho hàng dự phòng luân chuyển chậm.
Kệ cantilever gồm cột trung tâm và các tay đỡ vươn ra một bên hoặc hai bên, hoàn toàn không có cột chắn phía trước nên xếp và rút thanh dài rất thuận tiện. Đây là giải pháp đúng cho xà đỡ, thanh cái, ống luồn cáp, máng cáp và cột thép.
Dải tham khảo: tải trọng mỗi tay đỡ khoảng 150 kg tới 1.500 kg, chiều dài tay đỡ 500 mm tới 1.500 mm, bước cột 1.000 mm tới 1.500 mm, chiều cao cột 2 m tới 6 m, tùy thiết kế. Tay đỡ nên có gờ chặn đầu để chống trượt và nên bọc đệm khi chứa thanh nhôm hoặc thanh đồng dễ xước.
Với rulo cáp, có hai hướng xử lý. Hướng thứ nhất là dùng kệ chứa pallet có mặt tầng dạng chữ V hoặc gối đỡ hình yên ngựa để rulo nằm ổn định, không lăn. Hướng thứ hai là giá đỡ cáp có trục xuyên tâm cho phép quay rulo và rút cáp theo mét ngay tại vị trí, rất phù hợp với kho cáp quang và cáp hạ thế xuất lẻ thường xuyên. Nhiều kho kết hợp cả hai: khu vực rút lẻ dùng giá có trục, khu vực dự trữ dùng kệ pallet với gối đỡ.
Kệ trung tải với tải trọng tham khảo 300 kg tới 800 kg mỗi tầng phù hợp cho thùng phụ kiện, hộp thiết bị đo đếm, vật tư đóng gói nhỏ. Kệ V lỗ (kệ đa năng lắp ghép) với tải trọng khoảng 50 kg tới 200 kg mỗi tầng thích hợp cho khu vực picking thủ công, kết hợp khay nhựa chia ngăn để tách các mã phụ kiện gần giống nhau.
Nguyên tắc quan trọng: phụ kiện nhỏ nên đặt ở tầm cao 400 mm tới 1.600 mm là vùng thao tác thuận lợi nhất, tránh đặt sát sàn hoặc quá cao gây mệt mỏi và sai sót khi lấy hàng.
Khi mặt bằng hạn chế mà trần cao, sàn thép tầng lửng nhân đôi diện tích sử dụng, dành tầng trệt cho hàng nặng và tầng trên cho phụ kiện, thiết bị điện tử, khu đóng gói. Đây là phương án Long Quyền thường đề xuất cho kho nội thành có quỹ đất hạn chế.
| Nhóm vật tư | Đặc điểm chính | Loại kệ đề xuất | Dải tải trọng tham khảo | Lưu ý bố trí |
|---|---|---|---|---|
| Rulo cáp ngầm, cáp vặn xoắn | Nặng, hình trụ, dễ lăn | Kệ pallet có gối đỡ chữ V hoặc giá cuộn cáp có trục | 1.000 - 3.000 kg/tầng | Ưu tiên tầng đáy và tầng 2, gần cửa xuất |
| Cáp quang, cáp đồng viễn thông | Nhẹ hơn, xuất lẻ theo mét | Giá cuộn cáp có trục quay, kệ trung tải | 300 - 1.000 kg/tầng | Bố trí khu rút lẻ riêng, có bàn đo và cắt |
| Sứ cách điện, vật tư dễ vỡ | Giòn, sợ va đập | Kệ pallet có mặt tôn hoặc ván, có thành chắn | 500 - 1.500 kg/tầng | Không xếp chồng, chừa lối thao tác rộng |
| Xà đỡ, thanh cái, máng cáp, ống luồn | Dài 2 - 6 m | Kệ cantilever một mặt hoặc hai mặt | 150 - 1.500 kg/tay đỡ | Đặt dọc tường hoặc giữa kho, lối rộng cho xe nâng càng dài |
| Máy biến áp, tủ RMU, tủ điện, ắc quy | Rất nặng, cồng kềnh | Vị trí sàn có kẻ ô hoặc tầng đáy kệ pallet gia cường | 2.000 kg trở lên | Gần cửa, có lối cẩu và xe nâng tiếp cận hai chiều |
| Thiết bị điện tử, module quang, rơ le | Nhạy ẩm, nhạy tĩnh điện | Kệ trung tải trong khu vực kiểm soát môi trường, có xử lý ESD | 200 - 500 kg/tầng | Phòng riêng, hút ẩm, có bao che chống bụi |
| Phụ kiện nhỏ, bulong, đầu cos, ghíp nối | Nhiều mã, ít thể tích | Kệ V lỗ, kệ trung tải kết hợp khay chia ngăn | 50 - 300 kg/tầng | Vùng picking tầm 400 - 1.600 mm, mã vị trí rõ ràng |
Nhóm thiết bị viễn thông và điện tử điều khiển cần một khu vực lưu trữ tách biệt với chuẩn khắt khe hơn phần còn lại của kho.
Với kho ắc quy trạm, cần thêm thông gió cưỡng bức và sàn chịu hóa chất; nên tách hẳn khu ắc quy khỏi khu thiết bị điện tử.
Giá trị lớn nhất của hệ kệ không nằm ở việc chứa được bao nhiêu mà ở chỗ tìm được hàng nhanh tới đâu. Với ngành điện và viễn thông, thời gian khôi phục sự cố là chỉ tiêu vận hành quan trọng, nên kho phải được tổ chức để lấy hàng trong vài phút kể cả ban đêm và kể cả khi người trực không phải thủ kho quen việc.
Áp dụng cấu trúc mã bốn cấp: dãy - khoang - tầng - ô. Ví dụ mã A-07-03-02 nghĩa là dãy A, khoang 7, tầng 3, ô thứ 2 từ trái. Mã được in trên nhãn dán ở đầu dãy, trên thanh beam và trên khay hàng, có thể kèm mã vạch hoặc mã QR để quét bằng thiết bị cầm tay. Mọi mã vị trí phải trùng khớp với mã trên phần mềm quản lý kho.
Áp dụng phân tích ABC: nhóm A là vật tư ứng cứu sự cố và vật tư luân chuyển nhanh, đặt gần cửa xuất và ở tầm thao tác thấp; nhóm B ở khu vực giữa; nhóm C là hàng dự phòng chiến lược, đặt ở tầng cao và cuối kho.
Nên bố trí một dãy kệ riêng đóng vai trò kho ứng cứu, chứa bộ vật tư tối thiểu cho các tình huống hay gặp: đứt cáp quang, hỏng máy biến áp phân phối, gãy cột, hỏng cầu dao, hỏng tủ đầu cuối. Dãy này đặt sát cửa, đánh dấu màu riêng, có danh mục vật tư dán ngay đầu dãy và được kiểm kê theo chu kỳ ngắn hơn phần còn lại của kho.
Áp dụng FIFO cho vật tư có tuổi thọ lưu kho như gioăng cao su, ắc quy, băng keo cách điện, ống co nhiệt. Kệ chứa pallet dạng selective hỗ trợ FIFO tốt nhờ truy xuất trực tiếp; nếu dùng kệ drive-in cho hàng đồng nhất số lượng lớn thì phải chấp nhận nguyên tắc LIFO và bố trí quy trình phù hợp.
Một mặt bằng hợp lý thường được chia thành các khu chức năng rõ ràng thay vì để hàng lẫn lộn.
Về kích thước lối đi, dải tham khảo: lối cho xe nâng đối trọng khoảng 3,2 m tới 4 m, xe nâng reach truck khoảng 2,6 m tới 3 m, lối cho xe đẩy tay khoảng 1,2 m tới 1,8 m, tùy thiết kế và loại thiết bị thực tế. Với vật liệu dài, cần tính thêm bán kính xoay trở ở đầu dãy.
Không ít vật tư điện lực được lưu ở bãi ngoài trời hoặc nhà bán mái: cột bê tông, xà thép, ống luồn, rulo cáp vỏ dày, tủ vỏ ngoài trời. Môi trường này khắc nghiệt hơn nhiều so với kho kín, đòi hỏi cả lựa chọn vật liệu lẫn quy trình bảo trì phù hợp.
Trong nhà nên dùng sơn tĩnh điện; khu vực bán mái hoặc gần biển nên cân nhắc mạ kẽm nhúng nóng cho khung và tay đỡ vì khả năng chống ăn mòn tốt hơn nhiều theo thời gian. Chân cột nên đặt trên bệ bê tông cao hơn mặt nền để tránh ngâm nước khi mưa lớn, kèm tấm đế chống ăn mòn.
Cột hoặc beam bị móp, cong, nứt mối hàn phải được thay thế chứ không nắn lại, vì thép đã biến dạng dẻo không còn giữ được khả năng chịu tải thiết kế. Trước khi thay, phải dỡ tải khoang liên quan. Long Quyền khuyến nghị lưu sẵn một lượng nhỏ cấu kiện dự phòng cùng chủng loại để việc thay thế không làm gián đoạn vận hành kho.
Là đơn vị sản xuất giá kệ công nghiệp với nhà máy tại Khu công nghiệp Xuân Phương, Hà Nội, Kệ Sắt Long Quyền thực hiện khép kín từ khảo sát, thiết kế, gia công tới lắp đặt, nhờ đó có thể điều chỉnh kích thước khung, bước tầng và tải trọng theo đúng đặc thù từng kho vật tư điện lực và viễn thông thay vì áp dụng kích thước tiêu chuẩn sẵn có.
Kệ pallet dạng selective (truy xuất trực tiếp) thường là lựa chọn chính vì ngành điện và viễn thông có rất nhiều mã hàng, số lượng mỗi mã không quá lớn và yêu cầu lấy hàng nhanh khi ứng cứu sự cố. Các hệ mật độ cao như drive-in hay double deep chỉ nên dùng cho một số mã đồng nhất, tồn kho lớn và ít cần lấy gấp.
An toàn nếu thiết kế đúng. Cần dùng gối đỡ hình chữ V hoặc yên ngựa để rulo không lăn, chọn beam có tải trọng phù hợp với khối lượng thực tế cộng hệ số an toàn, ưu tiên đặt ở tầng thấp để hạ trọng tâm, và tuyệt đối không vượt tải trọng ghi trên biển. Với rulo rất nặng, nhiều kho chọn phương án đặt sàn có kẻ ô thay vì lên kệ.
Kệ tay đỡ cantilever là giải pháp phù hợp nhất vì mặt trước hoàn toàn thông thoáng, cho phép đưa thanh dài vào ra dễ dàng. Có thể chọn loại một mặt đặt dọc tường hoặc loại hai mặt đặt giữa kho để tăng mật độ lưu trữ.
Tách riêng khu vực có kiểm soát độ ẩm, duy trì độ ẩm tương đối khoảng 45 tới 65 phần trăm, dùng máy hút ẩm hoặc tủ chống ẩm, bảo quản trong túi chống tĩnh điện kèm gói hút ẩm, tiếp địa khung kệ và bao che chống bụi. Đồng thời áp dụng FIFO để thiết bị không nằm kho quá lâu.
Bền nếu chọn đúng lớp phủ và bảo trì đúng cách. Nên ưu tiên mạ kẽm nhúng nóng cho khu vực chịu mưa nắng, đặt chân cột trên bệ bê tông cao hơn mặt nền, thoát nước tốt và kiểm tra ăn mòn theo quý. Với khu vực ven biển, chu kỳ kiểm tra nên rút ngắn hơn.
Có. Hệ kệ chứa pallet và cantilever đều theo nguyên lý lắp ghép mô-đun nên có thể nối thêm khoang, bổ sung tầng hoặc thay đổi bước tầng khi kích thước hàng hóa thay đổi. Điều kiện là ngay từ đầu thiết kế phải dự trù không gian mở rộng và thống nhất chủng loại cấu kiện để tránh phải đặt riêng lẻ về sau.
Hotline:0903 422 179 (Mr. Đạt) – 0903 412 296 (Mr. Hiển) – 0903 434 374 (Mr. Cẩm)
Email:contact@giakelongquyen.com – contact@longquyen.com
Văn phòng: 79 Đào Tấn, Hà Nội, Việt Nam · Tel: 84-24-37260098 · Fax: 84-24-32115955
Nhà máy: KCN Xuân Phương, Hà Nội, Việt Nam
Đăng ký nhận báo giá mới nhất:
